Dichter(s)bij

De gekozen dichter is Remco Campert (1929). Naast dichter is hij ook romancier en columnist. Voor zijn poëzie ontving hij onder meer de Reina Prinsen Geerligsprijs, de Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam, de Jan Campertprijs, de P.C. Hooft-prijs en De Gouden Ganzenveer. In 2015 werd hij bekroond met de Prijs der Nederlandse Letteren. De vader van Remco Campert was de dichter Jan Campert, die 'Het Lied der Achttien Dooden' schreef. Van Jan Campert ben ik in
het bezit van de poëziebundel 'Wie weet slaag ik in de dood'.  Zijn moeder was de actrice Joeki Broedelet. Zijn ouders gingen scheiden toen Remco Campert 3 jaar oud was. Tot aan 1940 woonde hij bij zijn vader, soms bij zijn moeder en soms bij zijn grootouders.  Voorjaar 1950 richt Remco Campert met Rudy Kousbroek het tijdschrift Braak op. In juli van hetzelfde jaar wordt de redactie uitgebreid met Lucebert en Bert Schierbeek. Na het verschijnen van de bloemlezing Atonaal in 1951, onder redactie van Simon Vinkenoog, worden de daarin opgenomen dichters onder wie
Gerrit Kouwenaar, Jan G. Elburg en Hugo Claus, aangeduid als de Vijftigers. Remco Camperts verhalen en romans worden gewaardeerd door een groot publiek en boeken als Het leven is vurrukkulluk  (1961) en Tjeempie! of Liesje in luiletterland (1968) staan nog steeds op de leeslijsten. In 1976 ontvangt hij de P.C. Hooftprijs voor zijn poëzie en de jury schreef: 'Het hele poëtische oeuvre van Remco Campert overziend, is de jury onder de indruk gekomen van de  ersoonlijke kroniek van de jaren 1950-1970 die erin is neergeschreven. De hachelijke en belachelijke feiten van deze levensperiode zijn door de dichter onvergetelijk geboekstaafd.' Van 1989 tot 1995 leest Campert met Jan Mulder en Bart Chabot in theaters voor uit eigen werk. Van 1996 tot 2006 schrijft Campert samen met Mulder een gezamenlijke column op de voorpagina van de Volkskrant, CaMu. Sinds 2012 heeft hij in deze krant een eigen wekelijkse column.

In het boek 'De gedichten' zijn in totaal 19 van zijn poëziebundels opgenomen.  In de bundels komen diverse thema's voor:

Poëzie (zoals in het gedicht 'Poëzie is een daad' in de bundel Het huis waarin ik woonde (1955) en het gedicht 'Poëzie' in de bundel Betere tijden (1970).

Dood (zoals in het gedicht 'Een tijd van moorden' in de bundel Bij hoog en bij laag (1959).

Winter (zoals in het gedicht 'Tegen de zomer' in de bundel Bij hoog en bij laag (1959).

Het verloop van dag tot nacht (zoals in het gedicht 'Zon en maan' in de bundel Berchtesgaden 1953)
en het gedicht 'Dag en nacht' in de bundel Mijn leven´s liederen (1968).

Liefde (zoals in het gedicht 'De liefde is moe in de bundel Een nachtbeeld opwinden (1952) en in het gedicht 'Ook de liefde' in de bundel Bij hoog en bij laag (1959).

Analyse gedicht:

ZON EN MAAN

Ik mag zo verlegen zijn
als ik wil. Post meridiem
als de avond de middag
weg heeft geplaagd met
een zwart masker voor zijn
dagelijks gezicht, fluisterend:
ik zal jou doden. Ante
meridiem als de morgen
huiverend het zwembad
van de dag, gillen en fluiten,
induikt. Ik mag zo
verlegen zijn als ik wil.
Zon en maan volgen
van mond tot mond
mijn sporen. In de omgeving
kwebbelen mensen. De aarde
zal mijn verlegenheid nemen
zwijgend, zoals
ik wil.
(uit; Berchtesgaden, 1953)


De kernzin is volgens mij 'De aarde zal mijn verlegenheid nemen zwijgend, zoals ik wil' (r. 16-19). 'Ik mag zo verlegen zijn als ik wil' staat ook al geschreven in regel 1-2 en in regel 11-12. Ik denk dat de dichter deze zin extra nadruk wil geven. Het thema is volgens mij het verloop van dag tot nacht. '...Als de avond de middag weg heeft geplaagd...' (r. 3-4) en ´Zon
en maan volgen van mond tot mond mijn sporen' (r. 13-15). Aan het taalgebruik valt mij op dat de dichter twee keer een Latijns woord gebruikt, namelijk post meridiem en ante meridiem. De afkortingen zijn bekender, namelijk a.m. en p.m.
Dit gedicht bestaat uit één strofe. Het zijn korte regeltjes, ongeveer vijf woorden per regel. De titel is in hoofdletters geschreven.

1. Het gedicht bestaat uit 19 versregels en zeven zinnen:
- 'Ik mag...ik wil.' (r. 1-2)
- 'Post meridiem...jou doden' (r. 2-7)
- 'Ante meridiem...fluiten, induikt' (r. 7-11)
- 'Ik mag...ik wil' (r. 11-12)
- 'Zon en...mijn sporen' (r. 13-15)
- 'In de...kwebbelen mensen' (r. 15-16)
- 'De aarde...ik wil' (r. 16-19)

2. In regel zes staat achter ´fluisterend´ een dubbele punt. Dit vind ik een opvallende interpunctie, omdat er ook een komma had kunnen staan. Het effect van de dubbele punt is dat het nu door iemand gezegd wordt.
3. Het gedicht bestaat uit één strofe van 19 regels. Er is geen sprake van een standaardvorm.
4. Witregels ontbreken in dit gedicht. Tussen 'Ik zal jou doden' en 'Ante meridiem...' (r. 7) had een witregel gekund.
5. Er is geen sprake van eindrijm.
6. Er is geen sprake van een rijmschema.
7. Assonantie:
- Huiverend - fluitend - induikt (r. 9-11)
- Zon - volgen - mond - mond - sporen (r. 13-15)
- Kwebbelen - mensen (r. 16)
- Verlegenheid - nemen (r. 17)

Alliteratie:
- Meridiem - middag - met - masker (r. 2-5)
- Meridiem - morgen (r. 8)
- Maan - mond - mond - mijn (r. 14-16)
- Zal - zwijgend - zoals (r. 17-18)
8. Er is sprake van enjambement in alle regels behalve 6-12-19. Dit zorgt ervoor dat je het gedicht heel anders leest, omdat de zin constant afgekapt wordt.
9. In dit gedicht zijn verschillende soorten metrum te vinden: jambe, trochee en dactylus.
10. Het aantal ligt tussen de twee en vier versvoeten per regel. Er is geen regelmaat te bespeuren in het aantal versvoeten per regel.

Pars pro toto: Metonymia, in regel 14 staat 'van mond tot mond'. Deze vorm van beeldspraak berust op een relatie van het deel en het geheel. Van mond tot mond staat dus voor van mens tot mens.

Personificatie, een abstractie zoals de avond of de morgen als mens wordt voorgesteld. De avond plaagt en fluistert. De morgen huivert, duikt, gilt en fluit. 'Post meridiem als de avond de middag weg heeft geplaagd met een zwart masker
voor zijn dagelijks gezicht, fluisterend: ik zal jou doden.'(zin 2).
'...als de morgen huiverend het zwembad van de dag, gillen en fluiten,
induikt.'(r. 8-11).
De aarde zwijgt: 'De aarde zal mijn verlegenheid nemen zwijgend...'(r. 16-18).

Stijlfiguren
Repetitio, in regel 1-2 en regel 11-12 wordt ongewijzigd herhaald: 'Ik mag zo verlegen zijn als ik wil'.
Prolepsis, in voorop stellen van een bepaling gebeurd in regel twee en zeven met post meridiem en ante meridiem.

Regel voor regel, strofe voor strofe.
r.1-2 'Ik mag zo verlegen zijn

als ik wil.'
Het gedicht begint met een statement. De dichter laat voor mij duidelijk zien dat hij voor zichzelf opkomt.

r.2-4 'Post meridiem
als de avond de middag
weg heeft geplaagd.'
Post meridiem is een aanduiding voor het tijdvak van 12 uur 's middags tot 12 uur 's nachts. Het betekent na de middag en wordt vaak in Engelstalige landen gebruikt. In Nederland en België hebben we een tijdsaanduiding van 24 uur en is
dit dus niet nodig. Waarom zou de schrijver dit Latijnse woord gebruikt hebben? Blijkbaar ziet Remco Campert het overgaan van middag naar avond als een soort strijd tussen dag en nacht, want de avond plaagt de middag.

r. 4-6 'met een zwart masker voor zijn
dagelijks gezicht...'
De avond draagt dus een zwart masker voor zijn dagelijks gezicht. Dit interpreteer ik als het daglicht dat een zwart masker draagt, waardoor de avond valt.

r.6-7 'Fluisterend:
ik zal jou doden.'
De avond fluistert tegen de middag dat hij haar zal doden. Als de avond valt en het donker is, is de middag verslagen.

r.7-11 'Ante
meridiem als de morgen
huiverend het zwembad
van de dag, gillen en fluiten,
induikt.
Ante meridiem is een aanduiding voor het tijdvak van 12 uur 's nachts tot 12 uur 's middags. De afkorting is a.m. en ante meridiem is Latijn voor ´voor de middag´.  's Ochtends komt de morgen huiverend. Maar komt daarna met veel kabaal (gillen en fluiten). Het zwembad van de dag is de aarde, waar de morgen 'induikt'.

r.11-12 'Ik mag zo
verlegen zijn als ik wil.'
Dit is een herhaling van regel 1-2. Deze zin past niet tussen het verhaal van ochtend en avond dat verteld wordt. Daardoor valt deze zin extra op. De schrijver mag zo verlegen zijn als hij wil.

r. 13-15 'zon en maan volgen
van mond tot mond
mijn sporen.'
De zon of de maan is altijd te zien, dus de zon en de maan zijn, afwisselend van elkaar, altijd te volgen. Zon en maan wisselen elkaar 'van mond tot mond' af en volgen overal.

r.15-16. 'In de omgeving
kwebbelen mensen.'
Dit is een onderbreking, ik denk dat de dichter mensen op de achtergrond hoorde kwebbelen toen hij dit gedicht aan het schrijven was.'

r.16-19 'De aarde
zal mijn verlegenheid nemen
zwijgend, zoals
ik wil.
De ik-persoon mag verlegen zijn van de aarde, want de aarde zwijgt en accepteert de dingen zoals de ik-persoon dat wil.

Het gedicht bestaat uit hele korte regels, waardoor er veel pauzes ontstaan tijdens het lezen. Ik vind dit een goede ondersteuning van de inhoud om zo beter over het gedicht na te kunnen denken. De titel is ZON EN MAAN. Het gedicht gaat over dag en nacht, ochtend en avond. En de zon en maan zijn symbolen van de dag en de nacht. De zon en maan volgen zijn voetstappen overal, maar zwijgen. Daarom kan de ik-persoon zo verlegen zijn als hij wil. De hoofdgedachte van zon en maan is dat de zon en maan de ik-persoon overal volgen. Ze zijn altijd te zien en de ik-persoon kan zijn zoals hij is of wil zijn. Dit is een autobiografisch gedicht. Het is in de ik-vorm geschreven en dat is erg typerend voor de stijl van Campert.  Verder schrijft hij vaak over dag en nacht, of over licht. Zoals in:

- Nacht, uit: Een standbeeld opwinden (1952)
- Sintels van de zon, uit: Een standbeeld opwinden (1952)
- Avond, uit: Een standbeeld opwinden (1952)
- Licht, uit: Berchtesgaden (1953)

Dit gedicht van Remco Campert gaat over hem zelf. Hij mag zo verlegen zijn als hij wil. Zon en maan volgen je overal en vellen geen oordeel. Dus, je mag zijn zoals je dat zelf wil. Het doet mij denken aan de diversiteit van de leerlingen
in de klas en aan de fase qua leeftijd waarin ze nog zo op zoek zijn naar hun identiteit.  

remco-campert. (2016, april 2). Opgevraagd van www.debezigebij.nl:
https://www.debezigebij.nl/auteurs/remco-campert/

remco-campert/biografie. (2016, april 2). Opgevraagd van https://weebly.com:
https://remco-campert.weebly.com/biografie.html